De nachtelijke hemel, ooit een canvas beschilderd met duizenden fonkelende sterren en de gloed van de Melkweg, is geleidelijk uit ons zicht verdwenen. Lichtvervuiling (met een “ie”), het buitensporige, opdringerige kunstlicht dat door menselijke activiteiten wordt geproduceerd, heeft ons beroofd van het adembenemende schouwspel dat ons, nog niet zo lang geleden, elke avond begroette. Tegenwoordig ziet meer dan 80% van de wereldbevolking slechts een handvol sterren als ze omhoog kijken. In dichtbevolkte gebieden is dat nagenoeg 100%. En de verwachting is dat als we zo doorgaan, we binnen enkele decennia alleen nog maar een grijze gloed zien waar af en toe alleen de maan nog doorheen prikt.
Lichtvervuiling is een mondiaal probleem dat niet alleen astronomen treft, maar ook onze gezondheid, het milieu en onze verbinding met de kosmos.
Nog maar een paar decennia geleden zag de hemel boven ons er totaal anders uit. De lucht was een eindeloze zee van fonkelende sterren, de Melkweg duidelijk zichtbaar als een lichtgevende band. Het was een tijd waarin de nachtelijke hemel ons toefluisterde over ons oneindig kleine bestaan en ons herinnerde aan het buitengewone geluk dat we hebben om de Aarde ons thuis te mogen noemen.
Ik herinner me de betovering van de nachtelijke hemel nog goed. In de tuin van mijn ouderlijk huis, gezeten in één van de verweerde tuinstoelen, staarde ik vol verwondering naar boven. Er waren duizenden sterren om te tellen, en de sterrenbeelden vertelden mij verhalen over helden, goden en mythische wezens. Ik kon feilloos ieder sterrenbeeld of planeet aanwijzen en benoemen. En vallende sterren waren niet alleen het domein van sterrenregens.
Maar deze herinnering is wel van mijn jeugd.
In de wereld van vandaag heeft lichtvervuiling een schaduw geworpen over dit kunstwerk. De sterren waar ik mij ooit zo over verwonderde, zijn verduisterd door de gloed van kunstlicht, waardoor we een verwaterde versie zien van wat ooit was.
De schoonheid van een sterrenhemel gaat niet alleen over esthetiek; het gaat om verbinding. Die voorbije nachten gaven ons het gevoel deel uit te maken van iets dat veel groter was dan wijzelf. Ze herinnerden ons aan onze plaats in het universum, onze gedeelde kosmische reis. De Melkweg was niet een ver sterrenstelsel, het was ons sterrenstelsel. Een lichtgevende brug tussen het verleden, het heden en de toekomst.
Als ik vandaag naar de nachtelijke hemel staar, blijf ik achter met een gevoel van verlangen, een pijn naar wat verloren is gegaan. En ik merk dat dat verlangen in mij steeds sterker wordt. Ik voel ook het verdriet dat ik die pracht nooit heb kunnen delen met de personen die mij lief zijn en mij lief waren. Eén van de dingen die ik zo graag wilde doen met mijn ex en onze kinderen was het bezoeken van een Dark Sky Park. De laatste plekjes op aarde waar de sterrenhemel nog in haar volle glorie te bewonderen is. Helaas deelde zij die wens niet. Pracht zat voor haar in een cocktail met vriendinnen op een Grieks strand. Niet in de romantiek van het aanschouwen van een etherische sterrenhemel met haar geliefden.
Ondertussen stel ik mij een wereld voor waarin de nachtelijke hemel ons opnieuw uitnodigt om verwonderd naar boven te kijken, de verhalen achter de sterrenbeelden vertellend en na te denken over onze plaats in de uitgestrekte kosmos. Een wereld waarin de sterren ons eraan herinneren dat we, ondanks onze verschillen en uitdagingen, allemaal deze kleine blauwe planeet delen. Een wereld waarin we dankbaar moeten zijn voor het buitengewone geschenk van het bestaan.
– Cliff
