Ik herinner mij nog goed dat ik als nieuwsgierige 8-jarige aan mijn vader vroeg hoe het was om “oud” te zijn. Hij was toen pas 43 maar in mijn jeugdige ogen was dat praktisch bejaard. Eén van zijn reacties is mij altijd bijgebleven; de erkenning dat naarmate de ouderdom vorderde, hij steeds emotioneler werd. Destijds kon ik niet begrijpen hoe emoties zich op zo’n dramatische manier konden ontwikkelen. Maar toen ik mijn tienerjaren in stoomde, raakte ik in de veronderstelling dat je als oudere moeite hebt met het verbergen van je emoties vanwege een afnemend vermogen ze te beheersen.
Ik had het mis, zo blijkt nu.
Eergisteren nog keek ik naar de film “Phenomenon” (ja, op Clifflix), een oudje die ik al eens eerder gezien had. Maar dit keer rolden aan het einde van de film dikke tranen over mijn wangen. En eerlijkheidshalve niet alleen aan het einde. Mijn tranen waren niet alleen maar het product van het drama dat zich afspeelde op het scherm, maar een manifestatie van een leven – mijn leven – geleefd met al zijn ups en downs. Scènes die verlies uitbeelden, weerspiegelden mijn eigen afscheid van dierbaren. Personages die worstelden met de nasleep van een relatiebreuk gaven de verbrijzelde stukken van mijn eigen hart weer. Zelfs een eenvoudige liefdesverklaring van de ene hoofdpersoon aan de andere, veroorzaakte een stortvloed aan emoties, mij herinnerend aan voorbije tijden waarin liefde nog een tastbare kracht in mijn eigen leven was en ikzelf de gelukkige ontvanger was van dergelijke verklaringen. Ik keek niet naar John Travolta; ik keek naar een filmische spiegel van mijzelf.
De reden dat je, naarmate je ouder wordt, veel vaker overmand wordt door emoties, vindt zijn oorsprong niet in een verminderd vermogen ze te controleren of te verbergen. Het is ook niet het gevolg van een cumulatief verworven verhoogd empathisch vermogen. Het is het resultaat van projectie. Alles wat je ziet, alles wat je meemaakt, alles wat je leest, het roept allemaal herinneringen op van vervlogen tijden. Van gemiste kansen, vergane liefdes, en verloren dierbaren. Het brengt je teleurstellingen naar boven, je verliezen – maar vooral: je eigen verdriet.
Het leven gooit veel curveballen jouw kant op. Tegenslagen die in de loop der tijd veel littekens op je ziel kunnen achterlaten. Littekens die ik doorgaans redelijk goed kan negeren maar die pijnlijk voelbaar worden op het moment dat iets de herinnering eraan oproept. Dat kan van alles zijn. Een nieuwsbericht. Een geur. Iets simpels als een kopje koffie op een terras. Of, zoals eergisteren, een film. Dezelfde film die ik tientallen jaren geleden ook al gezien had, maar mij toen – emotioneel – niet zo veel deed.
En nu? Als een klein kind dat z’n ijsje heeft laten vallen.
– Cliff
